Mulsum: Romeinse kruidenwijn

Thermopolium uit Herculaneum, Italië

Waar men tegenwoordig een grote voorkeur heeft voor droge wijnen was dit bij de Romeinen wel anders. Een van de meest geliefde Romeinse dranken was namelijk Mulsum. Dit was een zoete wijn die gemaakt werd door honing met wijn te mengen, waarna deze op verschillende manieren werd gekruid.

Voor Mulsum bestond er dan ook niet echt een vast recept. Wel staat vermeld in de Geoponica, een collectie teksten uit de tiende eeuw gebaseerd op verschillende teksten uit de oudheid, dat de verhouding ongeveer één deel honing op vier delen wijn was. Daarnaast was er natuurlijk een verschil in waardering voor de verschillende versies. Wanneer Mulsum gemaakt werd met een oude gerijpte wijn, zoals bijvoorbeeld Massicum of Falernum uit Campanië, en verse honing uit bijvoorbeeld Attica (Griekenland) steeg het aanzien voor en de kwaliteit van de wijn meteen.

Oorsprong van Mulsum

Maar wie heeft Mulsum nu eigenlijk bedacht? Er wordt gezegd, door onder andere de bekende Romeinse schrijver Plinius, dat Mulsum is uitgevonden door Aristaios. Aristaios is een figuur uit de Griekse mythologie en wordt beschouwd als de eerste imker ter wereld. De oorsprong van de drank is echter niet het enige waar Plinius iets over te melden heeft. Zo stelt hij dat Mulsum een middel is om de jeugdigheid te bewaren. Wanneer je je brood er in doopt en het vervolgens eet kun je ontzettend oud worden. Ook zou volgens Plinius de wijn, wanneer deze van goede kwaliteit was, erg goed zijn voor de stoelgang. Zo zouden je darmen er niet door verstopt raken en zou je er minder winderig van worden.

Romeins servies, Bernheze, Rijksmuseum van Oudheden

Romeins wijnservies, Bernheze, Rijksmuseum van Oudheden

Mulsum op de dis

Mulsum werd beschouwd als een zeer geschikte drank om te drinken op de lege maag en werd dan ook vaak voor de maaltijd als aperitief geschonken. De hapjes die bij het aperitief geserveerd werden, werden in het Latijn promulsis genoemd. Mulsum werd niet alleen als aperitief gedronken. Zo zouden keizers, volgens Plautus en Livius, het serveren aan soldaten nadat ze een grote overwinning behaald hadden.

Beeldhouwwerk van Romeinse wijnwinkel, Musée archéologique Dijon

Beeldhouwwerk van Romeinse wijnwinkel, Musée archéologique Dijon

Smaak van Romeinse kruidenwijn

In de oudheid werden diverse kruiden en specerijen gebruikt om wijn te kruiden, zoals kaneel, gember, peper, tijm, koriander, mastiek, saffraan, laurier, roos en viooltjes. Een zoete smaak kwam niet alleen van honing, maar ook van zuidvruchten die men liet trekken in de wijn, zoals dadels.

Het procedé om kruidenwijn te maken was vrij eenvoudig. De smaakmakers werden toegevoegd aan de kruik met wijn, zodat ze hun smaak af konden geven. Na een dag of wat werd de wijn gezeefd. Wijnzeven zijn dan ook veelvuldig gevonden in archeologische opgravingen. Overigens werden die niet alleen voor kruidenwijnen gebruikt, maar ook in de gewone wijnproductie om droesem of bezinksel te verwijderen.

Bronzen wijnzeef, Rijksmuseum van Oudheden

Bronzen wijnzeef, Rijksmuseum van Oudheden

Begeleider bij hartig én zoet

Mulsum zou tegenwoordig lekker zijn als aperitief bij een pittig hapje of als lekkere borrel bij een kaasplank met stevige kazen of gedroogd vleeswaar met krachtige smaken. Maar als dessertwijn kan hij ook verrassend zijn, bijvoorbeeld bij chocoladetoetjes.

Bij eet!verleden hebben we mooie Mulsum in het assortiment. Je kunt er van genieten met deze grote fles, kleine fles of door hen zelf te maken met onze kruidenmix voor Mulsum. Salve!

De basis van dit artikel werd geschreven door onze stagiaire Margo Heurman (2018).